Crom là gì ảnh đại diện

Crom là gì? Tổng quan về crom, nguyên tố cốt lõi tạo nên thép không gỉ

Crom là một thành phần trong thép không gỉ. Nó là nhân tố chính biến thép trở thành thép không gỉ? Vậy crom là chất gì? Vai trò đối thép không gỉ như thế nào? Cùng tìm hiểu trong bài viết nhé!

Sơ lược về crom

Crom là một chất trong tự nhiên. Nó tồn tại trên Trái Đất của chúng ta. Nó hiện hữu hằng ngày quanh chúng ta. Năm lớp 8, ở bảng tuần hoàn các nguyên tố hóa học, chúng ta đã ít nhiều biết đến crom. Trên bảng tuần hoàn này, crom được phân vào nhóm kim loại.

Crom quý bởi nó là nhân tố chính khiến thép trở thành thép không gỉ. Nếu không có crom, sẽ không có thép không gỉ. Nếu không có crom, sẽ không có các công ty bán ống & phụ kiện inox công nghiệp, như là Inox Quang Minh.

Vậy crom là chất gì? Kim loại hay phi kim?

Crom là một loại kim loại, tức có đặc tính cứng, nhiệt độ nóng chảy cao. Crom có màu xám nhạt, bóng, cứng và là kim loại chuyển tiếp.

Crom nguyên chất
Crom nguyên chất

Trong hóa học, crom là một nguyên tố có số hiệu nguyên tử (số proton) là 24.

Crom oxit Cr2O3 lại có màu bạc ánh kim, có khả năng chống trầy xước vì thế crom oxit được sử dụng để mạ trên nhiều bề mặt gọi là mạ crom.

Crom được phát hiện ở đâu, vào thời gian nào? Việc khai thác crom diễn biến ra sao?

Theo nghiên cứu, người Trung Quốc đã biết sử dụng Crom bảo vệ kiếm từ hơn 2000 năm trước. Ở phương Tây, cuối thế kỷ 18 người ta đã phát hiện ra các loại quặng có Crom và đến đầu thế kỷ 20 thì crom dần được sử dụng trong chế tạo hợp kim. 

Vào tháng 7/1761, crom dưới dạng bột chì cromat (PbCrO4) được một nhà địa chất học tên Johann Gottlob Lehmann phát hiện trong vùng mỏ Berezovsky thuộc vùng núi Ural ở Nga. Bột chì cromat được sử dụng làm bột màu trong hội họa.

Bột chì cromat dùng làm bột màu
Bột chì cromat

Sau đó, mãi đến năm 1794, nhà hóa học người Pháp Louis Nicolas Vauquelin đã tìm ra cách tách chiết được crom nguyên chất từ chì cromat (PbCrO4). Đầu tiên ông cho chì cromat tác dụng với axit clorua (HCL) thu được crom trioxide (CrO3). Sau đó thu được crom nguyên chất từ việc đun crom oxit trong lò than.

Trong thế kỷ 19, ngoài việc dùng làm bột màu, hợp chất chì đỏ cromat còn được sử dụng trong ngành thuộc da (sản xuất da từ da thú).

Nửa sau thế kỷ 19, khi công nghệ luyện kim phát triển và sự phát hiện thần kỳ về luyện thép không gỉ, nhu cầu crom lại tiếp tục tăng.

Hiện nay, crom được ứng dụng trong rất nhiều ngành nghề khác nhau, từ dân dụng cho đến công nghiệp.

Crom được khai thác như thế nào?

Ban đầu, khi mới được phát hiện tại mỏ Berezovsky, crom chủ yếu được khai thác ở đây.

Đến năm 1827, một mỏ crom khác với sản lượng lớn hơn được phát hiện ở gần thành phố Baltimore nằm phía Đông Bắc nước Mỹ. 

Tiếp đến năm 1848, một mỏ crom khác lại được phát hiện gần thành phố Bursa phía Đông Thổ Nhĩ Kỳ.

Người ta còn tìm thấy các mỏ crom tại những nơi khác trên thế giới.

Tình hình sản xuất crom hiện tại

Hiện nay, hai phần năm sản lượng cromit được sản xuất ở Nam Phi, khoảng một phần ba ở Ca-dắc-xtan (một quốc gia Trung Á), phần còn lại ở Ấn Độ, Nga và Thổ Nhĩ Kỳ.

Ứng dụng của crom trong cuộc sống và trong công nghiệp

Crom được ứng dụng trong một số ngành nghề chính như sau:

  • Sử dụng trong luyện kim, chế tạo thép không gỉ, trong mạ crom (chiếm đến 85% sản lượng);
  • Sử dụng làm bột màu;
  • Và một số ứng dụng khác.

Ống hàn inox 01
Ống đúc inox, một ứng dụng của crom

Sử dụng trong luyện kim

Vì vấn đề gỉ sét của kim loại nên các nhà luyện kim không ngừng tìm cách chế ra loại thép siêu việt. Và crom chính là câu trả lời.

Với khả năng chống ăn mòn, bảo vệ kim loại khỏi oxy hóa (gỉ sét) mà crom đóng vai trò quan trọng trong việc chế tạo thép không gỉ. Hợp kim thép không gỉ, hay gọi tắt là thép không gỉ hoặc inox, PHẢI có chứa tối thiểu 10,8% crom (theo quy chuẩn kỹ thuật tại VN là trên 10,5%). Tìm hiểu thêm về cơ chế chống ăn mòn của crom tại bài Tổng quan về inox (link ở cuối bài)!

Các loại thép không gỉ có chứa crom được dùng để chế tạo các loại dụng cụ, công vụ, vật liệu xây dựng, phụ kiện,… trong rất nhiều ngành nghề.

Ví dụ các dụng cụ bằng thép có chứa từ 3% – 5%. Siêu hợp kim Inconel 718 (có tới 18,6% crom) được sử dụng trong động cơ máy bay phản lực, hoặc tua-bin chạy bằng gas. 

Ứng dụng của crom trong chế tạo máy bay phản lực
Hợp kim Inconel 718 (có chứa crom) thường được dùng để chế tạo động cơ phản lực

Với tính chất cứng cáp, crom còn được sử dụng để sản xuất các loại dụng cụ bằng thép khác như bộ dụng cụ làm bếp, mũi khoan, mũi cắt,…

Ngoài ra, vì có màu sắc đẹp, crom còn được dùng để mạ lên các bề mặt khác vừa chống gỉ sét vừa đẹp mắt.

Và một số ứng dụng khác

Sử dụng làm bột màu

Chì cromat (PbCrO4) có dạng bột màu vàng, thường được sử dụng làm bột màu trong hội họa.

Một số hợp chất có chứa ion Crom (III) là đá ruby hoặc sapphire.

Crom (VI) hóa trị 6 có chứa độc tố nên được sử dụng để bảo quản gỗ.

Crom (III) được sử dụng trong ngành thuộc da.

Và nhiều ứng dụng khác.

Ứng dụng của crom trong chế tạo dụng cụ nhà bếp
Nhờ có cuộc crom, cuộc sống hằng ngày của chúng ta trở nên tiện nghi, dễ dàng hơn

So sánh sắt và crom

Về tên gọi, thành phần hóa học: sắt là Fe, crom là Cr. Crom có số nguyên tử là 24, trong khi sắt là 26.

Sắt phổ biến trước crom. Con người đã phát hiện và sử dụng những quặng sắt vào khoảng 3500 năm trước công nguyên. Loài người đã trải qua thời kỳ đồ sắt, thép trước khi bước vào kỷ nguyên thép không gỉ.

Trong cơ thể người, sắt là một thành phần trong máu, còn crom đóng vai trò trong việc hoạt động của hoóc – môn insulin.

Sắt dễ bị oxy hóa tạo thành Fe2O3, đây chính là phản ứng gỉ sét. Crom vẫn bị oxy hóa tạo thành Cr2O3. 

Fe2O3 không ngăn được oxy thâm nhập vào bên trong. Nhưng Cr2O3 có thể ngăn được oxy thâm nhập vào bên trong, khiến cho các kim loại được phủ lớp Cr2O3 có khả năng chống ăn mòn tốt hơn.

Do đó, crom thường được trộn vào các hợp kim của sắt để tăng khả năng chống ăn mòn. Đây chính là nguyên lý cốt lõi của thép không gỉ.

Trên thị trường, sắt có chứa crom đắt hơn sắt không có chứa crom. Tuy nhiên, sắt chính là xương sống của ngành luyện kim, chế tạo kim loại trên thế giới. Mọi loại hợp kim đều là hợp kim của sắt.

Kết

Crom đã đi một hành trình dài từ lúc chỉ là một khoáng chất vô tri trong đất cho đến một thành phần không thể thiếu trong cuộc sống của con người. Với những đặc tính của mình, thép không gỉ sẽ còn đồng hành với con người trong thời gian dài. Hy vọng bài viết đã mang đến cho các bạn những kiến thức thú vị về thép không gỉ.

Các bài sắp tới:

  • Crom oxit là chất gì?
  • Thép mạ crom là gì?
  • Crom và các hợp chất của crom!

Tham khảo một số bài viết liên quan:

Inox Quang Minh
Inox Quang Minh

Chuyên phân phối xuất nhập khẩu các sản phẩm inox công nghiệp cho thị trường trong nước và quốc tế

Hotline: 0906 345 304